Cây hồ tiêu (Piper nigrum L.) là cây công nghiệp dài ngày và có giá trị kinh tế cao. Theo FAO và Cộng đồng Hồ tiêu Quốc tế (IPC), sản lượng hồ tiêu toàn cầu năm 2022 đạt khoảng 602.000 tấn, trong đó Việt Nam là nước đứng đầu, chiếm 40% (khoảng 240.000 tấn).Tổng giá trị thương mại hồ tiêu toàn cầu năm 2022 vượt 2,8 tỷ USD, trong đó hồ tiêu đen chiếm 70% khối lượng giao dịch. Như vậy, có thể thấy việc phát triển hồ tiêu đóng vai trò chiến lược quan trọng với nền kinh tế - xã hội Việt Nam

Muốn phát triển sản xuất cây hồ tiêu cần cung cấp đầy đủ nguồn giống chất lượng. Hiện nay, nhân giống bằng hom đã ra rễ lấy từ cành thân hoặc cành lươn là hiện pháp phổ biến nhất (Ee & Shang, 2017; Akshay & cs., 2018). Tuy nhiên ở Việt Nam chưa có nhiều nghiên cứu về loại hom tiêu chuẩn cho hiệu quả nhân giống cao nhất. Bên cạnh đó, giá thể trồng cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chất lượng cây giống. Giá thể thường được phối trộn từ nhiều loại vật liệu nhằm điều chỉnh độ xốp và chế độ nước – không khí – dinh dưỡng của giá thể, do đó ảnh hưởng mạnh đến tỷ lệ sống, sinh trưởng và chất lượng của cây con (Ilahi & Ahmad, 2017; Pascual & cs., 2018). Vì vậy, nghiên cứu lựa chọn kích thước hom và loại giá thể từ nguồn vật liệu sẵn có nhằm nâng cao chất lượng cây giống đã được thực hiện.

Nghiên cứu sử dụng hom giống tiêu Vĩnh Linh bánh tẻ trên cây 4-5 tuổi, gồm các loại hom 2 đốt – hom 3 đốt – hom 4 đốt. Vật liệu giá thể bao gồm: đất đỏ Bazalt (đất); phân trùn quế S-farm (1,57% N; 1,24% P2O5; 0,67% K2O), mụn dừa, đá perlite (kích thước 2-4mm), được phối trộn như sau: (1) 100% đất; (2) 60% đất + 40% xơ dừa; (3) 60% đất + 20% xơ dừa + 20% phân trùn quế; (4) 60% đất + 40% đá perlite; (5) 60% đất + 20% đá perlite + 20% phân trùn quế.
 

Vườn ươm cây giồng Hồ tiêu sau 90 ngày giâm 

Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra sử dụng hom 3 đốt và hom 4 đốt làm tăng rõ rệt tỷ lệ sống, tỷ lệ bật chồi và ra rễ, cho số rễ cây đạt 7,71 và 8,18 rễ/hom,  khối lượng rễ tươi đạt 1,40 và 1,49 g/hom và khối lượng rễ khô đạt 0,31 và 0,33 g/hom. Hom 4 đốt cho đặc điểm sinh trưởng mạnh nhất, với khối lượng cành tươi (8,38 g/hom), khối lượng khô cành (1,55 g/hom) và khối lượng khô hom (1,88 g/hom). Bên cạnh đó, phối trộn 60% đất + 20% xơ dừa + 20% phân trùn quế làm tăng tỷ lệ sống, kích thích sự hình thành và phát triển của bộ rễ (số rễ 8,83 rễ/hom; khối lượng rễ tươi và khô đạt 1,47 và 0,34 g/hom) cũng như sinh trưởng của hom giống hồ tiêu (khối lượng cành tươi đạt 7,92 g/hom, khối lượng khô của cành và của hom đạt 1,60 và 1,94 g/hom). Kết quả cũng cho thấy, trồng hom hồ tiêu 4 đốt trên giá thể phối trộn từ 60% đất + 20% xơ dừa + 20% phân trùn quế cho tỷ lệ sống, tỷ lệ bật chồi cũng như các đặc điểm sinh trưởng và sinh khối của hom giống hồ tiêu tốt nhất.

 

Nguyễn Thị Loan -khoa Nông học