Cây thuốc Nần nghệ (Dioscorea collettii Hook.f., họ Dioscoreaceae) là dược liệu có vị khổ, tính bình, được dùng trong y học cổ truyền để điều trị phong thấp, đau xương khớp, nhiễm trùng tiết niệu và rắn cắn. Thân rễ (củ) của cây chứa nhiều hợp chất sinh học như steroid saponin, flavonoid, sterol… có tác dụng hạ huyết áp, chống viêm, hạ acid uric, hỗ trợ điều trị gout và ung thư. Một số loài thuộc chi Dioscorea còn được sử dụng làm thực phẩm, có vai trò quan trọng trong đời sống nông thôn ở nhiều nước trên thế giới. Nần nghệ phân bố ở nhiều nước nhiệt đới châu Á và một số khu vực tại Việt Nam như Côn Đảo, Phú Quốc. Loài được ghi trong Sách đỏ Việt Nam với tình trạng “Hiếm”, cần được bảo tồn do bị khai thác và suy giảm môi trường sống.
Nghiên cứu của Phùng Thị Thu Hà và cộng sự về đặc điểm thực vật học của cây thuốc Nần nghệ (Dioscorea collettii Hook. f.) trồng tại Phong Thổ - Lai Châu góp phần hoàn thiện mô tả về loài cho danh lục các loài thực vật ở Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cho thấy: Cây Nần nghệ là cây thân thảo, thân dạng leo quấn, thân non màu xanh, thân già chuyển sang nâu xám, có nhiều gai nhọn, cong. Lá đơn, mọc cách, phiến lá hình tim, hệ gân chân vịt, gốc cuống lá màu nâu tím, có 2 gai lồi. Hoa đơn tính, hoa đực tập hợp thành cụm xim - chùm, bao hoa màu xanh lục nhạt, có 3 nhị hữu thụ với chỉ nhị phân đôi hình nạng và 3 nhị lép hình dùi. Hoa cái tập hợp thành cụm chùm, bao hoa có 6 thùy, đầu nhụy chẻ ba, bầu dưới, 3 ô, đính noãn trung trụ. Quả nang có 3 cánh, chia 3 ô, mỗi ô có 2 hạt. Hạt màu nâu, có cánh tròn.
Vi phẫu rễ con có tiết diện hình tròn, miền vỏ lớn. Vi phẫu thân rễ có nhu mô chiếm phần lớn diện tích, nhu mô chứa nhiều hạt tinh bột. Vi phẫu thân khí sinh có nhiều góc cạnh, thân càng già phần vỏ càng mỏng, trụ nhiều với nhiều bó dẫn. Vi phẫu lá có bó dẫn gân chính lớn, mạch gỗ lớn, nhiều.
|
 |
| Hình thái Nần nghệ |
|
 |
| Vi phẫu Nần nghệ |
Phùng Thị Thu Hà – Bộ môn Thực vật