Trong nỗ lực tìm kiếm các giải pháp canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ độ phì nhiêu của đất, ngày 12 tháng 3 năm 2026, tại khoa Nông học, nhóm nghiên cứu mạnh Công nghệ canh tác cây trồng bền vững đã có buổi làm việc, trao đổi học thuật với Giáo sư Junta Yanai, trưởng phòng thí nghiệm quản lý môi trường đất, trường Đại học phủ Kyoto, Nhật Bản. Buổi trao đổi đã mở ra những định hướng quan trọng trong việc nghiên cứu động thái của chất hữu cơ đất (SOM) – một yếu tố then chốt quyết định cả năng suất cây trồng lẫn khả năng lưu giữ cacbon của hệ sinh thái đất lúa.

Trong buổi trao đổi, các thành viên nhóm NCM đã được nghe giáo sư Yanai giải thích một số hướng nghiên cứu về tích lũy hữu cơ trong đất. Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân đoạn cacbon hữu cơ trong đất để hiểu rõ hơn về chu trình dưỡng chất. Thay vì chỉ nhìn vào hàm lượng hữu cơ tổng số, nghiên cứu tập trung vào việc tách biệt các thành phần dễ phân hủy giúp cung cấp dinh dưỡng tức thời cho cây trồng và các thành phần khó phân hủy có vai trò lưu giữ cacbon lâu dài. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các vùng khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, nơi tốc độ phân hủy chất hữu cơ thường diễn ra rất nhanh, gây thách thức cho việc duy trì độ phì nhiêu bền vững.

Dựa trên những kinh nghiệm thu thập được từ các nghiên cứu tương tự tại Thái Lan, Philippines và Malaysia, Giáo sư Yanai đã phân tích những phương pháp tiếp cận hiện đại, bao gồm việc sử dụng kỹ thuật phân đoạn lý hóa và xác định tuổi bằng đồng vị cacbon 14. Phương pháp này cho phép đánh giá chính xác các yếu tố ảnh hưởng đến sự tích lũy hữu cơ như hàm lượng sét, các oxit sắt, nhôm và các yếu tố khí hậu đặc trưng tại từng vùng miền.

Bên cạnh công tác phân tích tại phòng thí nghiệm, giáo sư Yanai cũng chú trọng đến việc khảo sát thực địa để tìm hiểu mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý của người nông dân như bón phân, xử lý rơm rạ và hiệu quả tích lũy cacbon trên thực tế. Những dữ liệu này sẽ là cơ sở khoa học để thiết lập các mô hình quản lý đất tối ưu, giúp cân bằng giữa mục tiêu nâng cao năng suất nông nghiệp và giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu.

Trong buổi làm việc, đại diện nhóm NCM – trưởng nhóm nghiên cứu, PGS.TS. Thiều Thị Phong Thu đã giới thiệu về những kết quả nghiên cứu của nhóm trong năm qua cũng như các hướng nghiên cứu mới sắp tới. Giáo sư Yanai rất ấn tượng với các nghiên cứu của nhóm, đặc biệt là các nghiên cứu về giảm phát thải, sử dụng các giải pháp hữu cơ trong canh tác cây trồng. Sự kết hợp giữa chuyên môn quốc tế của chuyên gia Nhật Bản và kinh nghiệm thực tiễn của nhóm nghiên cứu mạnh tại Việt Nam không chỉ hứa hẹn mang lại những công bố khoa học có giá trị mà còn đóng góp trực tiếp vào chiến lược phát triển nông nghiệp xanh và bền vững. Nghiên cứu của Giáo sư Yanai cùng các cộng sự hợp tác tại Việt Nam sẽ là bước khởi đầu quan trọng cho mối quan hệ hợp tác chiến lược này, mở ra hy vọng về những quy trình canh tác thông minh hơn cho ngành sản xuất lúa gạo trong tương lai.

                                                Nhóm NCM Công nghệ canh tác cây trồng bền vững.

 

Một số hình ảnh buổi trao đổi nghiên cứu với Giáo sư Junta Yanai, Đại học phủ Kyoto, Nhật Bản